Diyaliz Hakkında
Diyaliz Hakkında Genel Bilgiler
Diyaliz Hakkında Genel Bilgiler
Vücutta birikmiş üre gibi zararlı maddelerin ve aşırı suyun bir membran
(Diyalizör) aracılığı ile vücuttan uzaklaştırılması işlemidir. İlerlemiş
böbrek yetmezliğinin tedavisinde kullanılır. Diyaliz tedavisi bozulmuş
böbrek işlevlerinin bir kısmını düzenleyerek yaşamın devam etmesini
sağlar. 30-40 yıl önce ilerlemiş böbrek yetmezliği olan hastalar
günler haftalar içinde kaybedilirdi. Diyaliz teknolojisinde sağlanan
gelişmeler, bu hastalarda önce yaşam süresini uzatmış, daha sonra yaşam
kalitesinin artmasını sağlamıştır. Bu nedenle günümüzde diyaliz hastaları
şanslıdır.
Diyaliz tedavisi iki şekilde uygulanabilir.
1. Hemodiyaliz
2. Periton diyalizi
1. Hemodiyaliz
İlk kez 1944 yılında Hollandalı bir hekim olan Kolff tarafından
yapılmıştır. Özel bir membran ile hastanın kanının makineler aracılığı
ile temizlenmesi işlemidir. Hemodiyaliz işleminin gerçekleşmesi için
yeterli kan akımı sağlanmalı, bir membran ve hemodiyaliz makinesi
sağlanmalıdır. Yeterli kan akımınının sağlanması için hastanın atar ve
toplar damarı arasında bir pencere (arteriyovenöz fistül ) yaratılmalı
veya hastanın büyük bir toplar damarına geçici kateter konmalıdır.
Hemodiyaliz tedavisi hastanın böbrek yetmezliğinin şiddetine, yaptığı
idrar miktarına bağlı olmak üzere haftada 2 - 3 kez 4 - 6 saat süre ile
uygulanır. Yetersiz hemodiyaliz tedavisi hastada hasara ve ölümlere yol
açabilir. Hemodiyaliz tedavisi genellikle hastanede veya bir hemodiyaliz
ünitesinde uygulanır. Ancak uygun makine ve ekipmanla evde de
uygulanabilir.
Türkiye'de yaklaşık 25 bin hemodiyaliz hastası vardır.
2. Periton diyalizi
Periton karın boşluğunda bulunan organların etrafındaki zar için
kullanılan tıbbi terimdir. Periton zarının (membran) insanlardaki yüzey
alanı yaklaşık 2 m2'dir. Periton diyalizinde (hemodiyalizden farklı
olarak özel bir membran yerine) periton membranı kullanılır. İlk kez
1923 yılında Ganter tarafından gerçekleştirilmiştir. Periton diyalizinin
gerçekleşmesi için 3 teknik unsura gereksinim vardır:
1.Karına yerleştirilmiş kateter
2.Uygun diyaliz sıvısı
3.Kateter ve diyaliz sıvısı arasındaki bağlantı sistemi
Periton diyalizi tedavisi değişik şekillerde uygulanabilir. Bunlardan en
sık uygulanan teknik sürekli ayaktan periton diyalizidir. Periton diyalizi makinesi kullanılarak değişik periton diyalizi
teknikleri
geliştirilmiştir.
Sürekli ayaktan periton diyalizi
Periton boşluğuna doldurulan diyaliz sıvısının 4-8 saat beklemeyi takiben
yenisi ile değiştirildiği basit bir yöntemdir. Genellikle günde 4 kez
hastanede veya evde yapılır. En önemli avantajı hasta tarafından evde
yapılabilmesidir. Bu tedavinin başarılı olmasında eğitim çok önemlidir.
Türkiye'de yaklaşık 2500 periton diyalizi hastası vardır.
Hastalar tıbbi bir engel yoksa hemodiyaliz veya periton diyalizinden birisini seçebilirler.
